İyileşmek de bulaşıcıdır

“Benim çocuğum neden böyle?” sorusunu sorduran davranış problemleri ile karşı karşıya iseniz çocuğunuzun size sizinle ilgili de mesajlar verdiğini ve birlikte iyileşmenizin mümkün ol hiç düşündünüz mü?

Yazı: Yaprak Çetinkaya

Çocuklarımızın hoşumuza giden özelliklerini kendimize benzetmeye bayılıyoruz: “Gözleri aynı annesi… Tıpkı babası gibi, matematikte sınıf birincisi…” Konu sorunlar olduğunda ise üzerimize hiç almamayı tercih ediyoruz: “Öfkesi mi? İşte o kısım nereden çıktı bilmiyoruz. Hele tırnak yemek bizim ailede hiç yoktur.” Bu aslında bir yere kadar anlaşılabilir çünkü suçluluk duymaktan kaçınıyoruz. Oysa ortada bir suç ya da suçlu yok ama doğru bakış açısı ile ulaşılabilecek çözümler var.  Eğitmen ve yazar Ebru Demirhan, son kitabı ‘Çocuğumla Beraber İyileşiyorum’ da işte bu çözümleri anlatıyor. Bir çocuğun davranış problemlerinin anne-babasından  ve onların çocukluk deneyimlerinden bağımsız olamayacağını belirten Demirhan’a, sorunların çözümü için ailede sürmemiz gereken izleri sorduk.

”Bir çocuğun iyileşmesi, anne-babasının iyileşmesinden bağımsız değildir” diyorsunuz. Neden?
Çocuk tüm davranışları, içine doğduğu aileden modeller. Ayrıca görünmeyen tarafta atalardan getirdiği, o ailenin gerisinde olan birçok bilgiye de sahiptir. Bir süre sonra kendi davranış kalıplarını ailesine benzemez bir şekilde sergilese de kaynağını onlardan alır. Bir çocuğun ya da bir yetişkinin davranış bozukluğu varsa bu her zaman bir imdat çığlığıdır. “Ben de yolunda gitmeyen bir şey var, biri bana yardım etsin” demektir. O yüzden de çocuğun iyileşmesi ile ebeveynin iyileşmesi birbirine organik olarak bağlıdır.lara escort bayan

İyileşmekten kasıt sadece davranış bozuklukları mı?
Bu kitapta çoğunlukla öyle. Ayrıca Down Sendromu, otizm, zeka geriliği gibi konulara da dokundum; yaşam kalitelerinin yükseltilebileceğini vurgulayarak.

Bir örnekle ilerleyelim. Bir çocuğun tırnak yeme problemi ailesi ile nerede bağlanır?
Çocuk bir davranış problemi ortaya koyuyorsa bir şeylerin yolunda gitmediğini anlamalıyız. Belki de    anne-baba sevgiyi çok güzel veriyor ama çocuk onu almayı ve özümsemeyi bilemediği için bu durum onda davranış bozukluğuna sebep oluyor olabilir. O nedenle tırnak yemek ortak bilinçte anne-babaya öfke olsa da bu her zaman gerçek bir öfke olmak zorunda değildir. Bir zan öfkesi de olabilir.

Zan öfkesi ne demek? 
Yani çocuk onların kendisini sevmediğini zannediyordur. Anne-baba sevgi ve ilgiyi kendilerince iyi veriyordur ama çocuğun sevgi alma kapasitesi ile verilen sevgi uyuşmuyordur. Annenin düşük, kürtaj, ölü doğum, doğup ölme gibi herhangi bir şekilde hayatta olmayan bir çocuğuna yaptığı atıf, ona olan özlemi, günlük hayatta çocuğuna akan sevgisinin akım hızının biraz daha az olmasına neden oluyordur. Bu da konunun görünmeyen tarafıdır.lara escort

Çocuk bunu hisseder mi?
Anne sevgiyi bol bol verdiğini zannediyordur ama sevgi yolda ayrılıp hayatta olmayan da bir parça gidiyordur. Bunu anne de bilmez, çocuk da bilmez ama çocuğa sorarsan sevgiyi daha az aldığını hissediyordur. Ya da babanın çocukla ilgili beklentileri başkadır, çocuk onun düşündüğü kadar girişken değildir örneğin, o zaman babanın ona güven duygusu azalıyordur. Ama babaya sorsak çok güvendiğini söyler, çocuk ise onun güven duygusunun az olduğunu bilir. Bu nedenle görünmeyen tarafla da ilgilenmek lazım.

Bu görünmeyen kısımlar anne-baba üzerinde suçluluk duygusu yaratabilir. Danışanlarınıza bunu nasıl açıklıyorsunuz?
Eğer bir suçluluk duygusu varsa zaten çoğunlukla arkasında bu tip vakaları arıyoruz. Zaten annelik, özellikle günümüzdeki annelik suçluluğa çok meylediyor. Zamanlar kısıtlı, annelerin işi çok, yetişemiyorlar ve kendilerine sürekli suçluluk yüklüyorlar. Çevrede ve büyük ailede ‘çocuğa bakamadınız, siz de bir problem var’ diye çoğunlukla anneliğe-babalığa ama özellikle anneliğe yükleniliyor. Biz  anneleri suçluluktan kurtarmaya çalışıyoruz, artı bir suçluluk vermeye çalışmıyoruz. Bildiği bir şey yüzünden bile suçlu olmayabilir insan. Bazen durumu bilir de nasıl düzelteceğini bilemez. Hele ki bilmediği şey yüzünden bir anne hiç suçlu olmamalı. Eğer annede suçluluk duygusu varsa zaten onun üzerinden çalışmaya başlıyoruz çünkü suçluluk duygusu da anne ile çocuk arasındaki hiç kopmayacak bağdan dolayı çocuğa akmak zorunda. Çocuk da buna cevap vermek zorunda. Ya endişeli, ya çekingen ya saldırgan, birçok şeklide cevap verebilir. Bu nedenle annedeki suçluluk duygusu çocukta olmayan bir davranış bozukluğunu bile ortaya çıkarabilir. Varken de görünmez hale getirebilir. Belki iç dünyasında çok başka şeyler yapıyor, çok öfkeli bir çocuk ama annesinin suçluluk duygusu nedeniyle daha iletişimsiz olmayı seçebilir, bu da ergenlikte karşımıza bambaşka bir sorun olarak çıkabilir. Bu yüzden hepsini bir arada ele almakta fayda var.

Kitabın adı ‘Çocuğumla Beraber İyileşiyorum’. Annenin de iyileşmeye ihtiyacı olan bir parçası var yani. Birlikte iyileşmekten kast ettiğiniz nedir?
Hem kitaptaki örnek çalışmalara hem de anlattığımız konulara baktığımızda bir çocuğun davranış problemleri üzerinen hareket ediyorsak, mutlaka ebeveynin de farkında olmadan ya da bilerek çocukluğuna dokunduğumuzu göreceksiniz. Bir yetişkin davranış bozukluğu üzerine bir kitap okurken aslında kendi çocukluğunu okur, kendi ebeveynini okur, kendi annelik ya da babalığını ve aynı zamanda çocuğunu okur. O nedenle bu tarz kitaplar en az üç nesil çalıştıran kitaplardır. Çocuğumuzda davranış bozukluğunun olup olmaması kendi çocukluğumuza mutlaka en az bir noktada atıf yapıyordur. O da bizim DNA’mızın bir parçasını taşıyor ve bizim hikayemiz onda devam ediyor. Belki biz çok sessizdik de çocuğumuz çok öfkeli. Sesimizi çıkaramama halimiz bugün onda çok öfkeli bir noktada kendini gösteriyor olabilir.

Birebir aynı tablo olması gerekmiyor o zaman…
Hayır, tam tersi de olabilir.

Sadece anneler mi aktarım yapıyor? Babaların etkisi nedir, ne kadardır?
Babaların rolü, bizim kültürel olarak babalara atfettiğimiz yerden dolayı daha az gibi görünse de annenin de babanın da çocuk üzerinde belirlediği 16’şar konusu var. Baba güçtür, güvendir. Hayatımızda etkilediği konulara bakarsak; iş, meslek, bağımlılık, vermek, verici olmak, onay, onay alma, güven, güvende olmak gibi konuların hepsi baba ile aramızdaki ilişkiden çoğalır. Bu yüzden babanın da payı bence yüzde 50’dir.

Bu aktarımlar kaç nesil geriye kadar gider?
Bütün ata kayıtlarımız DNA ile akıyor, kaç nesil geriye gidebiliyor ise o kadarının hükmü var. Burada bir sayıdan bahsetmek mümkün değil.

Size gelemeyecek, danışmanlık alamayacak annelere, “Benim çocuğum neden böyle?” dedikleri bir durum için nasıl bir tavsiyede bulunabilirsiniz?
Her bölümde uzun uzun yazdım. Ortalamada bunu neden yaşadıkları, çözüm yolları ile ilgili birçok çalışma önerdim. Zaten kendi kendilerine iyi bir yol alabilirler fakat bununla birlikte en önemli konunun çocuğu tanımak olduğunu düşünüyorum. Çocuğu tanıyarak, ihtiyaçlarını görerek, nerede imdat ediğini, nerede destek istediğini, nerede aslında bize yardımcı olmaya çalıştığını daha iyi bilebiliriz. Ama çocuğu tanımak için önce kendini tanımak lazım. Kitapta da bundan uzun uzun bahsettim. Tanımadığım bir ‘ben’, çocuğu tanıdığım zaman da çok bir şey ifade etmeyebilir. Yine yargılarla hareket ederim. Bu yüzden her zaman insanın hem kendisinin hem çocuğunun daha gerçek, daha öz tarafına eğilmesini tavsiye ediyorum.

Aynı anne-babanın iki çocuğu var, biri sorunsuz ilerlerken diğeri sürekli sıkıntı yaratıyor. Bunu nasıl açıklıyoruz?
Anne ve baba ne yaparsa yapsın birden fazla çocuğu olduğu zaman çok farklı reaksiyonlar ile karşılaşabilir. Yine çocuğun hayattan beklentileri, doğumuna atfedilen anlamlar, ondan beklenenler etkili olur. Belki ikinci çocuk gelirken anne ve baba, “Bir çocuğumuz olacak ve dünyayı kurtaracak” diye gereksiz anlamlar yüklediler. Yani daha doğmadan başlayan, ana rahmi sürecinde de şekillenen bu doğum hikayesinin her bir noktasında bambaşka bir kayıt almış olabilir. Kız beklendi erkek oldu, erkek beklendi kız oldu, istenmeyen çocuk oldu, zamansız geldi, sürpriz geldi, belki düşürmek için çok uğraştılar. Bunların hepsi birer etken. Dünyada insan sayısı kadar hayat amacı var. Herkes başka bir şeyin peşinde koşuyor. Dolayısı ile kimse aynı şeye aynı şekilde reaksiyon göstermiyor. O yüzden de geri planı biraz daha dikkatli okumak, kendini ve çocuğu tanımak çok önemli. Özellikle hamilelik süreçlerini anneler iyi değerlendirsin hatta hamilelikten önce o çocuğun doğumuna verdikleri anlamları iyi takip etsinler. “Çocuğum olacak ve ….” cümlesinin içine neler koydular?

İçeriği Paylaş:
İlginizi Çekebilir
Yorum Yapılmamış

Henüz Hiç Yorum Yapılmadı..

Yorum Yaz

İyileşmek de bulaşıcıdır

Tanıtım

30/08/2019 | Yorum Yok | 61 | sercan5252